ภาพฝุ่นจากการทำงานจาก pixabay

PM ย่อมาจาก Particulate Matter คือ ฝุ่นละออง
PM 2.5 = ฝุ่นที่มีขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน
ค่า PM เป็นดัชนีบอกคุณภาพอากาศ
หน่วยการวัดขนาดฝุ่น = ไมโครเมตร หรือ ไมครอน มีสัญลักษณ์ คือ μm

1cm = 10,000μm
1μm = 0.001mm
1μm = 1/25,000 ของ1นิ้ว

ฝุ่นละอองในอากาศ (Particulate Matter หรือ PM) ประกอบด้วยสารหลายชนิด ที่อยู่ในสภาพทั้งของแข็ง และของเหลว; ขนาดและสารประกอบจะแตกต่างกันออกไป ตามสถานที่และเวลา อาจพบขนาดตั้งแต่ 0.002 – 500 ไมครอน

เพื่อให้นึกภาพฝุ่นตามขนาดเปรียบเทียบ เช่น
-เส้นผมของมนุษย์วัดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางได้ระหว่าง 30 -120 ไมครอน
-ละอองเกสรดอกไม้ มีขนาด 30ไมครอน
-ฝุ่นผงในบ้าน มีขนาด 10ไมครอน
-ฝุ่นละเอียด มีขนาด 2.5ไมครอน
-แบคทีเรียสแตฟฟิโลคอกคัสวัดได้ 0.7 ไมครอน
-สารก่อภูมิแพ้ไรฝุ่นวัดขนาดได้ตั้งแต่ 0.1 -0.3 ไมครอน
*สายตาของมนุษย์ มองเห็นฝุ่นที่มีขนาด 50 ไมครอนขึ้นไป

ขนาดอนุภาคของฝุ่นละออง แบ่งตามความสามารถในการเข้าสู่ร่างกาย

  • ฝุ่นขนาดใหญ่กว่า 10 ไมโครเมตร โดยทั่วไปจะถูกกรองด้วยจมูกและลำคอ โดยขนจมูกและขี้มูก
  • ฝุ่นที่มีขนาด 2.5 – 10 ไมโครเมตร สามารถผ่านเข้าไปถึงหลอดลม และขั้วปอดได้
  • ฝุ่นที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมโครเมตร (PM2.5) สามารถผ่านเข้าไปถึงถุงลมปอดได้ (ถุงลมปอดเป็นส่วนที่ใช้แลกเปลี่ยนก๊าซ ทำให้เลือดมีอ๊อกซิเจนเพิ่มขึ้น)

*ถ้าฝุ่นเข้าไปในถุงลมได้ จะทำให้การแลกเปลี่ยนก๊าซลดลง หายใจสั้น และหัวใจทำงานหนักขึ้นเพื่อทดแทนปริมาณการแลกเปลี่ยนก๊าซที่ลดลง ยิ่งผู้ที่เป็นหอบหืด โรคถุงลมโป่งพองโรคหัวใจ ก็ยิ่งมีอาการหนักขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ถ้าเป็นฝุ่นละอองที่มีอนุภาคของกรด เช่น อนุภาคของซัลเฟอร์ไดออกไซด์ เมื่อเข้าไปในระบบทางเดินหายใจ อนุภาคกรดเหล่านั้นเมื่อรวมกับความชื้นในระบบทางเดินหายใจ จะกลายเป็นซัลเฟต และกลายเป็นกรดซัลฟุริคซึ่งมีฤทธิ์กัดกร่อน จะทำให้เกิดการระคายเคืองที่ระบบทางเดินหายใจ และลดความสามารถในการจัดการเชื้อแบคทีเรียของร่างกาย ซึ่งส่งผลให้เกิดการติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจง่ายขึ้น

การกำจัดฝุ่นละออง

  • ถ้าเป็นฝุ่นละอองที่มีขนาดใหญ่จะตกอยู่บนพื้นตามแรงโน้มถ่วงของโลก
  • ถ้าเป็นฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมโครเมตร (PM10) จะลอยอยู่ในอากาศได้หลายสัปดาห์ และจะถูกกำจัดโดยฝนหรือหยาดน้ำฟ้าประเภทอื่น

การป้องกัน

  • หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีฝุ่น ควัน
  • หากจำเป็นต้องไปในพื้นที่ ควรสวมหน้ากากป้องกัน N95
  • ในช่วงกลางวัน ควรดื่มน้ำ 2 – 3 ลิตรต่อวัน เพื่อลดภาวะขาดน้ำซึ่งจะทำให้ปอดและหัวใจทำงานหนักขึ้น

สรุป: ฝุ่น PM 2.5 คือ ฝุ่นขนาดเล็กมากกว่าที่ตามองเห็น มันสามารถผ่านด่านป้องกันของร่างกาย เช่น ขนจมูก ขนพัดโบก เสมหะ ไปตามทางเดินหายใจ จนสามารถไปถึงถุงลมได้ และถ้าฝุ่นนั้นมีสารเคมี หรือมีพิษ ก็สามารถนำสารพิษนั้นไปถึงปอดได้เช่นกัน

  • N95 คือ ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองจาก NIOSH (National Institute for Occupational Safety and Health) ว่าสามารถกันอนุภาคฝุ่นที่ใหญ่กว่า 0.3ไมครอน ได้95%

อ้างอิง: